فهرست مطالب
چک لیست نهایی خرید سیم و کابل قبل از رفتن به بازار این ۱۰ مورد رو حتماً چک کن!
تصور کن صبح جمعهست، تصمیم گرفتی بری بازار یا یکی از این فروشگاههای برق فروشی تا سیم و کابل مورد نیاز پروژهت رو بخری. از قبل میدونی چی میخوای، اما وقتی میرسی، با انبوهی از برندها، رنگها، ضخامتها و قیمتهای عجیب روبهرو میشی. از فروشنده میپرسی:
«این کابل افشان برای کار خونه مناسبه؟»
اون با لبخند جواب میده: «بله، عالیه! فقط همینو ببر!»
و تو میمونی بین حرف فروشنده و حس درونیات که میگه یه چیزی این وسط کامل مشخص نیست.
واقعیت اینه که خرید سیم و کابل مثل خرید لباس یا ابزار نیست؛ کوچک ترین اشتباه توی انتخاب جنس، برند یا حتی سایز مقطع میتونه بعدها هزینههای سنگینی روی دستت بذاره—از سوختن وسایل گرفته تا خطر آتشسوزی.
این مقاله عملاً راهنمای جامع و چک لیست نهایی خرید سیم و کابل است؛ هم برای برقکارها و پیمانکارها، هم برای مصرف کنندههای خانگی. قرار نیست با اصطلاحات خشک فنی خستهات کنم؛ قراره با زبان ساده، تجربه محور و ترکیبی از تکنیک و نکتههای واقعی یاد بگیری قبل از خرید دقیقاً باید چی رو چک کنی.
بیش تر بخوانید>> سیم کابل راد افشان سحر
چرا این چک لیست مهم تر از هر توصیه دیگر است؟
یکی از بزرگ ترین اشتباههایی که بیشتر خریدارهای سیم و کابل مرتکب میشن، اینه که فقط برند یا قیمت رو معیار تصمیمگیری قرار میدن.
در حالی که پارامترهای مهم تری مثل جنس هادی، سطح مقطع واقعی، نوع روکش، تایید استاندارد، مقاومت در برابر حرارت و نحوه نصب، نقش اصلی رو دارن.
به قول یکی از استادهای قدیمی برقکارها:
“قیمت کابل شاید یه بار بسوزونه جیب ت رو؛ ولی کابل اشتباه میتونه خونهت رو بسوزونه.”
جنس هادی و خلوص مس یا آلومینیوم
اولین چیزی که باید بررسی کنی، جنس هادی داخل کابله. دو جنس رایج وجود داره:
- مس Cu
- آلومینیوم Al
مس، رسانایی بالاتر، دوام بیشتر و مقاومت کمتر داره. آلومینیوم ارزونتره، ولی در طول زمان ممکنه دچار اکسید شدن و افت کارایی بشه.
نکته: همیشه از فروشنده بخواه گواهی خلوص ماده رو نشونت بده.
اگر سیم مسی باشه، رنگش باید به سمت قرمز طلایی باشه، نه خاکی یا مات.
تجربه برقکارهای قدیمی نشون داده بعضی برندهای غیرمعتبر از مس بازیافتی استفاده میکنن که رساناییش تا ۳۰٪ کمتر از حالت استاندارد است.
سطح مقطع واقعی سیم (و تفاوتش با نوشته روی روکش!)
میدونی جالب ترین فریب بازار کابل چیه؟ اینکه روی روکش نوشته «۱۶×۱»، اما در واقع هادی داخلیش فقط ۱۲ میلی متر مربع سطح مقطع داره!
سطح مقطع نامناسب یعنی جریان داغ تر، افت ولتاژ بیشتر و خطر ذوب شدن روکش.
اگر برای مصرف خانگی میخوای، معمولاً سطحهای ۱.۵، ۲.۵ و ۴ استفاده میشن.
ولی برای تابلو برق یا سیستمهای روشنایی صنعتی باید دقیقتر حساب کنی:
جریان مصرفی (آمپر)
نوع کابل (افشان یا مفتول)
طول مسیر کابل کشی
نکته طلایی: یه کابل افشان با سطح مقطع ۲.۵ استاندارد، میتونه تا حدود ۲۰ آمپر جریان رو بدون افت تحمل کنه، اما همین عدد برای کابل بیکیفیت ممکنه زیر ۱۵ آمپر بشه.
نوع کابل – افشان یا مفتولی؟
شاید ظاهرش مهم نباشه، اما نوع کابل تعیین میکنه چقدر دوام و انعطاف در نصب داری.
- کابل افشان: نرم، قابل انعطاف، مناسب برای محیطهای داخلی و مسیرهای پیچخورده.
- کابل مفتولی: هادی یکتکه، مقاومتر، مناسب برای مسیرهای ثابت و دفنی.
اگر مثلاً داری پریزها یا چراغهای خونه رو سیمکشی میکنی، افشان انتخاب بهتریه.
ولی برای انتقال اصلی برق از تابلو تا کنتور یا چاه برق، مفتولی بهتر عمل میکنه.
عایق و روکش – محافظ نامرئی اما حیاتی
عایق، همون بخش رنگی دور سیمه که معمولاً از پلاستیک PVC یا XLPE ساخته میشه.
این قسمت مسئول جلوگیری از اتصال کوتاه و نفوذ رطوبت یا ضربه است.
بعضی برندها بهطور مخفیانه ضخامت روکش رو کمتر تولید میکنن تا قیمت پایینتر بشه، اما همین موضوع بعداً موجب ترک خوردن و فرسایش سریع میشه.
اگر محیط نصب مرطوب، گرم یا در فضای بازه، حتماً کابل با روکش مقاوم در برابر UV و حرارت بالا انتخاب کن.
کابل XLPE معمولاً تا دمای ۹۰ درجه رو تحمل میکنه، در حالی که PVC حدود ۷۰ درجه محدود داره.
تاییدیه استاندارد و نام برند
قبل از خرید، یه نگاه دقیق به روی چاپ کابل بنداز.
روی اکثر کابلهای استاندارد ایرانی باید این اطلاعات نوشته شده باشه:
- شماره استاندارد ملی ایران ISIRI 3084 یا ISIRI 607
- نام شرکت تولیدکننده
- ولتاژ کاری (مثلاً ۳۰۰/۵۰۰ یا ۶۰۰/۱۰۰۰ ولت)
اگر هیچ نشانهای از استاندارد یا برند نیست، بلندترین هشدار ممکنه!
کابل بینام معمولاً محصول کارگاههای غیررسمیست با کیفیت پایین روکش و مغزی بازیافتی.
سه برند معتبر ایرانی در سالهای اخیر:
- سیم و کابل البرز الکتریک
- خراسان افشارنژاد
- پیشرو کابل سپهر
این برندها نهفقط استاندارد دارن، بلکه تست حرارتی و مکانیکیشون هم تایید شدهست.
محل نصب و شرایط محیطی
آیا کابل قراره داخل لوله بره یا در فضای باز روی دیوار نصب بشه؟
محیط نصب تعیین میکنه چه نوع عایقی و چه درجه حفاظت IP نیاز داری.
- فضای بسته و خشک → کابل افشان PVC کفایت میکنه.
- فضای باز یا تابش مستقیم خورشید → روکش مقاوم UV لازم داره.
- محیط صنعتی یا کارگاه → کابل شیلددار یا زرهدار بهتره.
حتی اگر توی پروژه ساختمانی کار میکنی، یادت باشه سیمکشی نباید در تماس مستقیم با گچ مرطوب یا بتن تازه باشه، چون باعث خوردگی طولانیمدت میشه.
طول مسیر و افت ولتاژ
فرض کن قراره کابل رو از طبقه اول تا پشتبام ببری؛ یعنی حدود ۳۰ متر مسیر.
هر متر کابل مقاومت داره، و همین مقاومت باعث افت ولتاژ میشه.
اگر مسیر طولانیست، باید سطح مقطع بزرگتر انتخاب کنی تا افت ولتاژ کمتر بشه.
در پروژههایی مثل باغها یا ویلاها که طول مسیر تا تابلو برق زیاد میره، این مورد حیاتیه.
افت ولتاژ زیاد میتونه بهمرور باعث خاموشی چراغها یا عملکرد اشتباه دستگاهها بشه.
قیمت، گارانتی و اصالت کالا
آخرین و شاید پراهمیتترین چک روی لیست — بخش مالی.
بازار سیم و کابل پر از نوسانات قیمت و برندهای مشابه ظاهریه.
توصیه میکنم قبل از خرید:
- از برند تولیدکننده مستقیم یا نمایندگی فروش معتبر خرید کن.
- فاکتور رسمی بگیر که رویش جزئیات کامل کابل (متراژ، مدل، برند) ثبت شده باشه.
- اگر پروژه بزرگ داری، حتماً کابل رو وزن کن — وزن واقعی کابل شاخص خوبی برای تشخیص کیفیت و ضخامت هادیه.
و البته، هیچ وقت فقط روی تخفیف وسوسهانگیز تمرکز نکن.
در دنیای برق، «ارزونتر» اغلب به معنی «خطرناکتر»ه.
اشتباهات رایج موقع خرید سیم و کابل
بیایم رک صحبت کنیم. توی بازار برق، اشتباههایی هست که خیلیها تکرار میکنن:
- خرید کابل با روکش رنگپریده نشانه بازیافت PVC
- بی توجهی به چاپ استاندارد و نام کارخانه
- نگرفتن شناسنامه محصول
- انتخاب سطح مقطع بر اساس حدس و تجربه سنتی، نه محاسبه فنی
- انبار کردن کابل در هوای مرطوب یا گرم
اگر تا حالا یکی از این موارد رو انجام دادی، وقتشه جدیتر نگاه کنی و این چکلیست رو بهعنوان مرجع اصلی خودت قرار بدی ما در الکتریکی زندی همواره در تلاش هستیم تا بهترین خدمات را قبه شما عزیزان ارئه دهیم.
سوالات پر تکرار
۱. کابل ایرانی بهتره یا خارجی؟
بسیاری از برندهای ایرانی مثل خراسان افشارنژاد، کیفیت برابر با نمونههای اروپایی دارن. مهمتر از کشور مبدا، گواهی کیفیت و نتیجه تست کارخانه است.
۲. تفاوت کابل افشان و نیمهافشان در چیه؟
نیمهافشانها از تعداد رشتههای کمتر تشکیل شدن؛ انعطاف متوسط دارن و برای مسیرهای نیمهثابت مناسبن.
۳. آیا رنگ روکش نشانه نوع کاربرده؟
در سیستم برق ساختمان، معمولاً رنگ آبی برای نول، زرد یا سبز برای ارت، و قرمز یا مشکی برای فاز استفاده میشه؛ اما اصل فنیش در نوع کالا نهفته است.
۴. چطور کابل تقلبی رو تشخیص بدم؟
وزن کمتر از حد معمول، چاپ نامشخص، یا رنگ غیرطبیعی مغزی مس، از نشانههای اصلیه.
۵. کابل نسوز واقعاً نسوز است؟
تا حدی؛ مقاومت حرارتی بالا دارد، ولی در دمای خیلی زیاد فقط دیرتر تخریب میشود، نه اینکه کاملاً نسوز بماند.