فهرست مطالب
۵ روش تشخیص سیم و کابل تقلبی در بازار
اگر تا به حال برای خرید سیم یا کابل به بازار رفته باشی، احتمالاً با این صحنه روبه رو شدهای: فروشنده انواع برندها را جلویت میگذارد، قیمتها از زمین تا آسمان فرق دارد، و چند مدل به طرز وسوسه کنندهای ارزان تر از بقیه هستند.
اما پشت این تفاوت قیمت یک واقعیت ناخوشایند نهفته است: بازار پر شده از سیم و کابلهای تقلبی که ظاهری مشابه نمونه اصلی دارند اما از نظر کیفیت، ایمنی، و دوام بسیار خطرناک اند.
به یاد دارم یکی از پروژههای ساختمانی بزرگ در حومه تهران، به خاطر استفاده از کابلهای غیراستاندارد، بعد از چند ماه با آتش سوزی در بخش تابلو برق مواجه شد. بررسیها نشان داد که سیمها دارای مغزی آلومینیومی با روکش مسی بودند که کارایی و مقاومت واقعی مس را نداشتند.
اینجاست که دانستن ۵ روش تشخیص سیم و کابل تقلبی در بازار میتواند نه تنها سرمایهات را حفظ کند، بلکه جان و مال افراد را هم نجات دهد.
بیش تر بخوانید>> سیم و کابل راد افشان سحر
بررسی علامت استاندارد و مشخصات چاپی روی کابل
بهتر است بدانید، در ایران، سازمان ملی استاندارد و استاندارد ISIRI برای سیم و کابل الزامات جدی دارد. محصولاتی که این استاندارد را گذراندهاند باید روی روکش خود این مشخصات را به وضوح و با چاپ دائمی داشته باشند:
- نام یا علامت تجاری سازنده
- شماره استاندارد ملی مثلاً ISIRI 3084
- سطح مقطع (به میلیمتر مربع)
- نوع هادی (مس یا آلومینیوم)
- ولتاژ نامی
نکته فنی: باید در نظر داشته باشید که، در کابل استاندارد، چاپ باید بدون پریدگی، یکنواخت و در فواصل منظم باشد. در نمونه های تقلبی معمولاً چاپ با فشار کم یا جوهری بی کیفیت انجام میشود که با انگشت کشیدن پاک میشود.
مثال واقعی: در سال ۱۴۰۲، یک محموله کابل که هیچ چاپی جز یک نام برند جعلی و فانتزی داشت، به خاطر نداشتن کد استاندارد توسط سازمان تعزیرات توقیف شد.
جدول مقایسه نمونه وزن واقعی و تقلبی
سطح مقطع هادی | طول (متر) | وزن واقعی با مس خالص | وزن تقلبی (آلومینیوم/مس کمکیفیت) | تفاوت |
۲.۵ میلیمتر | ۱۰۰ | حدود ۳.۲ کیلوگرم | حدود ۲.۱ کیلوگرم | ۱.۱ کیلو کمتر |
۴ میلیمتر | ۱۰۰ | حدود ۴.۸ کیلوگرم | حدود ۳.۳ کیلوگرم | ۱.۵ کیلو کمتر |
ترفند بازار: برخی تولیدکنندگان حتی در قرقره کابل از چوب سنگین یا پیچیدن اضافه روکش ضخیم استفاده میکنند تا کاهش وزن هادی را پنهان کنند.
تست قطر و سطح مقطع واقعی
هر کابل استاندارد باید قطر مغزی مسی یا آلومینیومی دقیقاً برابر با مقدار درج شده روی بسته باشد.
برای تست، کافی است با یک کولیس دیجیتال یا میکرومتر، قطر هادی (بدون روکش) را اندازه بگیری و طبق فرمول سطح مقطع محاسبه کنی:
سطح مقطع=π×(قطر۲)۲ سطح\ مقطع = \pi \times \left( \frac{قطر}{۲} \right)^2 سطح مقطع=π×(۲قطر)۲
یادآوری: کاهش سطح مقطع حتی به اندازه ۰.۲ میلیمتر میتواند باعث افت شدید جریاندهی و داغ شدن کابل شود.
ارزیابی انعطاف پذیری و روکش
روکش کابلهای استاندارد از PVC یا XLPE درجه یک ساخته میشود که هم در برابر حرارت مقاوم است و هم انعطاف مناسبی دارد.
در کابل تقلبی، روکش ممکن است از PVC بازیافتی یا مواد پرکننده ارزان ساخته شود و:
- بوی تند و شیمیایی نامطبوع داشته باشد
- در سرما خشک و شکننده شود
- با کشیدن ناخن روی سطح، به راحتی خراش بردارد
کابل را کمی خم و باز کن؛ در نوع اصلی، روکش سریع به حالت اول برمیگردد اما در نمونه بی کیفیت ترکهای ریز ایجاد میشود.
تست مقاومت اهمی Ohmic Resistance Test
یکی از علمی ترین روشها، اندازهگیری مقاومت اهمی هادی است. سیم مسی خالص مقاومت کمتری نسبت به آلومینیوم یا مس ناخالص دارد.
فرایند ساده:
۱. با یک مولتی متر دقیق، دو سر کابل را به دستگاه وصل کن.
۲. طول کابل را بدان و مقاومت را بخوان.
۳. مقدار خواندهشده را با جدول استاندارد مقاومت مس مقایسه کن.
سطح مقطع | مقاومت استاندارد (اهم/کیلومتر) |
۱.۵ mm² | حدود ۱۲.۱ اهم |
۲.۵ mm² | حدود ۷.۴۱ اهم |
اگر مقاومت بیش از ۵٪ بالاتر از این ارقام باشد، احتمال تقلبی بودن بالاست.
بررسی مستندات و گارانتی محصول
در دنیای تجهیزات برق، هیچ تولید کننده معتبر محصول خود را بدون برگه مشخصات فنی و ضمانتنامه عرضه نمیکند. این مستندات، شناسنامه رسمی کابل یا سیم هستند و باید شامل موارد زیر باشند:
برگه مشخصات فنی با ذکر ابعاد دقیق، استاندارد تولید، محدوده دمای کاری، و ظرفیت جریاندهی
گواهی آزمون کارخانه Test Certificate که نتایج آزمایشهای مقاومت اهمی، عایقی، و کشش مکانیکی را نشان دهد
ضمانتنامه کتبی با مهر و امضای شرکت سازنده یا نمایندگی رسمی
نکته کلیدی:
در نمونههای تقلبی، گواهیها معمولاً فاقد اطلاعات قابل پیگیری هستند، یا شماره فنی/سریال در بدنه کابل با مدارک همخوانی ندارد.
برندهای معتبر در سایت خود امکان استعلام آنلاین سریال محصول را فراهم کردهاند؛ تنها کافی است سریال درجشده روی قرقره یا بستهبندی را وارد کنید.
جمعبندی:
به صورت کلی می توان گفت در بازار امروز، تشخیص سیم و کابل اصلی از تقلبی دیگر یک مهارت لوکس نیست؛ یک ضرورت است ما در الکتریکی زندی همواره در تلاش هستیم تا بهترین خدمات را به شما عزیزان ارائه دهیم.
دانستن ۵ روش تشخیص سیم و کابل تقلبی در بازار میتواند همان تفاوتی باشد که بین یک پروژه امن و یک فاجعه پرهزینه رقم میزند.
پس دفعه بعد که برای خرید به بازار میروی، یک نگاه دقیق، یک وزنکشی سریع، و یک تست کوچک میتواند سرمایهات را از خطر نجات دهد.
پرسشهای پرتکرار
آیا سیم تقلبی همیشه بدون علامت استاندارد است؟
نه، برخی حتی علامت استاندارد جعلی چاپ میکنند. باید شماره استاندارد را در سایت سازمان ملی بررسی کرد.
کابل آلومینیوم با روکش مس بد است؟
برای مصارف خاص صنعتی ممکن است مجاز باشد، اما در سیمکشی ساختمان خطرناک است چون رسانایی کمتر و مقاومت اهمی بالاتری دارد.
آیا تست سوزاندن روکش مفید است؟
بله، اما باید با احتیاط انجام شود. روکش استاندارد دیرتر میسوزد و دود سفید دارد؛ روکش بیکیفیت سریع میسوزد و دود سیاه غلیظ تولید میکند.